Tłumacz języka chińskiego i angielskiego, Chinese language translator and interpreter, Polish language translator and interpreter

przekłady literatury
z chińskiego :: z angielskiego :: z esperanta :: publikacje :: chińskiego:: angielskiego&esperanto :: Polish poetry :: kontakt

printer.gif, 0 kB Wersja do druku

The Canterbury Tales by Geoffrey Chaucer
Prologue
a fragment

Whan that Aprill with his shoures soote
The droghte of March hathperced to the roote,
And bathed every veyne in swich licour
Of which vertu engendredis the flour;
Whan Zephirus eek with his sweete breeth
Inspired hath in everyholt and heeth
The tendre croppes, and the yonge sonne
Hath in the Ram his half cours yronne,
And smale foweles maken melodye,
That slepen al the nyght with open ye
(So priketh hem Nature in hir corages),
Thanne longen folk to goon on pilgrimages,
And palmeres for to seken straunge strondes,
To ferne halwes, kowthe in sondry londes;
And specially from every shires ende
Of Engelond to Caunterbury they wende,
The hooly blisful martir for to seke,
That hem hath holpen whan that they were seeke.

Bifil that in that seson on a day,
In Southwerk at the Tabard as I lay
Redy to wenden on my pilgrymage
To Caunterbury with ful devout corage,
At nyght was come into that hostelrye
Wel nyne and twenty in a compaignye
Of sondry folk, by aventure yfalle
In felaweshipe, and pilgrimes were they alle,
That toward Caunterbury wolden ryde.
The chambres and the stables weren wyde,
And wel we weren esed atte beste.
And shortly, whan thesonne was to reste,
So hadde I spoken with hem everichon
That I was of hir felaweshipe anon,
And made forward erly for to ryse,
To take oure wey ther as I yow devyse.

But nathelees, whil I have tyme and space,
Er that I ferther in this tale pace,
Me thynketh it acordaunt to resoun
To telle yow al the condicioun
Of ech of hem, so as it semed me,
And whiche they weren, and of what degree,
And eek in what array that they were inne;
And at a knyght than wol I first bigynne.

A KNYGHT ther was, and that a worthy man,
That fro the tyme that he first bigan
To riden out, he loved chivalrie,
Trouthe and honour,fredom and curteisie.
Ful worthy was he in his lordes werre,
And therto hadde he riden, no man ferre,
As wel in cristendom as in hethenesse,
And evere honoured for his worthynesse;
At Alisaundre he was whan it was wonne.
Ful ofte tyme he hadde the bord bigonne
Aboven alle nacions in Pruce;
In Lettow hadde he reysed and in Ruce,
No Cristen man so ofte of his degree.
In Gernade at the seege eek hadde he be
Of Algezir, and riden in Belmarye.
At Lyeys was he and at Satalye,
Whan they were wonne, and in the Grete See
At many a noble armee hadde he be.
At mortal batailles hadde he been fiftene,
And foughten for oure feith at Tramyssene
In lystes thries, and ay slayn his foo.
This ilke worthy knyght hadde been also
Somtyme with the lord of Palatye
Agayn another hethen in Turkye;
And everemoore he hadde a sovereyn prys.
And though that he were worthy, he was wys,
And of his port as meeke as is a mayde.
He nevere yet no vileynyene sayde
In al his lyf unto no maner wight.
He was a verray, parfitgentil knyght.

But for to tellen yow of his array,
His hors were goode, buthe was nat gay.
Of fustian he wered a gypon
Al bismotered with his habergeon,
For he was late ycome from his viage,
And wente for to doon his pilgrymage.

With hym ther was his sone, a yong SQUIER,
A lovyere and a lusty bacheler,
With lokkes crulle as they were leyd in presse.
Of twenty yeer of age he was, I gesse.
Of his stature he was of evene lengthe,
And wonderly delyvere,and of greet strengthe.
And he hadde been somtyme in chyvachie
In Flaundres, in Artoys, and Pycardie,
And born hym weel, as of so litel space,
In hope to stonden in hislady grace.

Embrouded was he, as it were a meede
Al ful of fresshe floures, whyte and reede.
Syngynge he was, or floytynge, al theday;
He was as fressh as is the month of May.
Short was his gowne, with sleves longeand wyde.
Wel koude he sitte on hors and faire ryde.
He koude songes make and wel endite,
Juste and eek daunce, and weel purtreye and write.
So hoote he lovede that by nyghtertale
He sleep namoore than dooth a nyghtyngale.
Curteis he was, lowely, and servysable,
And carf biforn his fader at the table.

A YEMAN hadde he and servantz namo
At that tyme, for hym liste ride so,
And he was clad in cote and hood of grene.
A sheef of pecok arwes, bright and kene,
Under his belt he bar ful thriftily
(Wel koude he dresse his takel yemanly;
His arwes drouped noght with fetheres lowe),
And in his hand he baar a myghty bowe.
A not heed hadde he, with a broun visage.
Of wodecraft wel koude he al the usage.
Upon his arm he baar a gay bracer,
And by his syde a swerd and a bokeler,
And on that oother syde a gay daggere
Harneised wel and sharpas point of spere;
A Cristopher on his brest of silver sheene.
An horn he bar, the bawdryk was of grene;
A forster was he, soothly, as I gesse.

Ther was also a Nonne, a PRIORESSE,
That of hir smylyng was ful symple and coy;
Hire gretteste ooth wasbut by Seinte Loy;
And she was cleped madame Eglentyne.
Ful weel she soong the service dyvyne,
Entuned in hir nose ful semely;
And Frenssh she spak ful faire and fetisly,
After the scole of Stratford atte Bowe,
For Frenssh of Parys was to hire unknowe.
At mete wel ytaught was she with alle;
She leet no morsel from hir lippes falle,
Ne wette hir fyngres in hir sauce depe;
Wel koude she carie a morsel and wel kepe
That no drope ne fille upon hire brest.
In curteisie was set ful muchel hir lest.
Hir over-lippe wyped she so clene
That in hir coppe ther was no ferthyng sene
Of grece, whan she dronken hadde hir draughte.
Ful semely after hir mete she raughte.
And sikerly she was of greet desport,
And ful plesaunt, and amyable of port,
And peyned hire to countrefete cheere
Of court, and to been estatlich of manere,
And to ben holden digne of reverence.

But for to speken of hire conscience,
She was so charitable and so pitous
She wolde wepe, if that she saugh a mous
Kaught in a trappe, if it were deed or bledde.
Of smale houndes hadde she that she fedde
With rosted flessh, or milk and wastel-breed.
But soore wepte she if oon of hem were deed,
Or if men smoot it with a yerde smerte;
And al was conscience and tendre herte.

Ful semyly hir wympul pynched was,
Hir nose tretys, hir eyen greye as glas,
Hir mouth ful smal, and therto softe and reed.
But sikerly she hadde a fair forheed;
It was almoost a spanne brood, I trowe;
For, hardily, she was nat undergrowe.
Ful fetys was hir cloke, as I was war.
Of smal coral aboute hire arm she bar
A peire of bedes, gauded al with grene,
And theron heng a brooch of gold ful sheene,
On which ther was first write a crowned A,
And after Amor vincit omnia.

Another NONNE with hire hadde she,
That was hir chapeleyne, and preestes thre.

A MONK ther was, a fair for the maistrie,
An outridere, that lovede venerie,
A manly man, to been an abbot able.
Ful many a deyntee hors hadde he in stable,
And whan he rood, men myghte his brydel heere
Gynglen in a whistlynge wynd als cleere
And eek as loude as dooth the chapel belle
Ther as this lord was kepere of the celle.
The reule of Seint Maure or of Seint Beneit --
By cause that it was old and somdel streit
This ilke Monk leet olde thynges pace,
And heeld after the newe world the space.
He yaf nat of that text a pulled hen,
That seith that hunters ben nat hooly men,
Ne that a monk, whan he is recchelees,
Is likned til a fissh that is waterlees --
This is to seyn, a monk out of his cloystre.
But thilke text heeld henat worth an oystre;
And I seyde his opinion was good.
What sholde he studie and make hymselven wood,
Upon a book in cloystre alwey to poure,
Or swynken with his handes, and laboure,
As Austyn bit? How shal the world be served?
Lat Austyn have his swynk to hym reserved!
Therfore he was a prikasour aright:
Grehoundes he hadde as swift as fowel in flight;
Of prikyng and of huntyng for the hare
Was al his lust, for no cost wolde he spare.
I seigh his sleves purfiled at the hond
With grys, and that the fyneste of a lond;
And for to festne his hood under his chyn,
He hadde of gold ywroght a ful curious pyn;
A love-knotte in the gretter ende ther was.
His heed was balled,that shoon as any glas,
And eek his face, as he hadde been enoynt.
He was a lord ful fat and in good poynt;
His eyen stepe, and rollynge in his heed,
That stemed as a forneys of a leed;
His bootes souple, his hors in greete staat.
Now certeinly he was afair prelaat;
He was nat pale as a forpyned goost.
A fat swan loved he best of any roost.
His palfrey was as broun as is a berye.

A FRERE ther was, awantowne and a merye,
A lymytour, a ful solempne man.
In alle the ordres foureis noon that kan
So muchel of daliaunce and fair langage.
He hadde maad ful many amariage
Of yonge wommen at his owene cost.
Unto his ordre he was anoble post.
Ful wel biloved and famulier was he
With frankeleyns over alin his contree,
And eek with worthy wommen of the toun;
For he hadde power of confessioun,
As seyde hymself, moore than a curat,
For of his ordre he was licenciat.
Ful swetely herde he confessioun,
And plesaunt was his absolucioun:
He was an esy man to yeve penaunce,
Ther as he wiste to have a good pitaunce.
For unto a povre ordre for to yive
Is signe that a man is wel yshryve;
For if he yaf, he dorste make avaunt,
He wiste that a man was repentaunt;
For many a man so hard is of his herte,
He may nat wepe, althogh hym soore smerte.
Therfore in stede of wepynge and preyeres
Men moote yeve silver to the povre freres.

His typet was ay farsed ful of knyves
And pynnes, for to yeven faire wyves.
And certeinly he hadde a murye note:
Wel koude he synge and pleyen on a rote;
Of yeddynges he baar out rely the pris.
His nekke whit was as the flour-de-lys;
Therto he strong was as a champioun.
He knew the tavernes wel in every toun
And everich hostiler and tappestere
Bet than a lazar or abeggestere,
For unto swich a worthy man as he
Acorded nat, as by his facultee,
To have with sike lazars aqueyntaunce.
It is nat honest; it maynat avaunce,
For to deelen with no swich poraille,
But al with riche and selleres of vitaille.
And over al, ther as profit sholde arise,
Curteis he was and lowely of servyse;
Ther nas no man nowher so vertuous.

He was the beste beggere in his hous;
And yaf a certeyn ferme for the graunt;
Noon of his bretheren cam ther in his haunt;
For thogh a wydwe hadde noght a sho,
So plesaunt was his "In principio",
Yet wolde he have a ferthyng, er he wente.
His purchas was wel bettre than his rente.
And rage he koude, as it were right awhelp.
In love-dayes ther koudehe muchel help,
For ther he was nat lyk a cloysterer
With a thred bare cope,as is a povre scoler,
But he was lyk a maister or a pope.
Of double worstede wash is semycope,
That rounded as a belle out of the presse.
Somwhat he lipsed, for his wantownesse,
To make his Englissh sweete upon his tonge;
And in his harpyng, whan that he hadde songe,
His eyen twynkled in his heed aryght
As doon the sterres in the frosty nyght.
This worthy lymytour was cleped Huberd.

A MARCHANT was ther with a forked berd,
In mottelee, and hye on horse he sat;
Upon his heed a Flaundryssh bever hat,
His bootes clasped faire and fetisly.
His resons he spak ful solempnely,
Sownynge alwey th'encrees of his wynnyng.
He wolde the see were kept for any thyng
Bitwixe Middelburgh and Orewelle.
Wel koude he in eschaunge sheeldes selle.
This worthy man ful wel his wit bisette:
Ther wiste no wight that he was in dette,
So estatly was he of his governaunce
With his bargaynes and with his chevyssaunce.
For sothe he was a worthy man with alle,
But, sooth to seyn, In oot how men hym calle.

A CLERK ther was of Oxenford also,
That unto logyk hadde longe ygo.
As leene was his hors as is a rake,
And he nas nat right fat, I undertake,
But looked holwe, and therto sobrely.
Ful thredbare was his overeste courtepy,
For he hadde geten hym yet no benefice,
Ne was so worldly for to have office.
For hym was levere have at his beddesheed
Twenty bookes, clad in blak or reed,
Of Aristotle and his philosophie
Than robes riche, or fithele, or gay sautrie.
But al be that he was a philosophre,
Yet hadde he but litel gold in cofre;
But al that he myghte of his freendes hente,
On bookes and on lernynge he it spente,
And bisily gan for the soules preye
Of hem that yaf hym wherwith to scoleye.
Of studie took he moost cure and moost heede.
Noght o word spak he moore than was neede,
And that was seyd in forme and reverence,
And short and quyk and ful of hy sentence;
Sownynge in moral vertu was his speche,
And gladly wolde he lerne and gladly teche.
A SERGEANT OF THE LAWE, war and wys,

That often hadde been at the Parvys,
Ther was also, ful riche of excellence.
Discreet he was and of greet reverence --
He semed swich, his wordes weren so wise.
Justice he was ful often in assise,
By patente and by pleyn commissioun.
For his science and for his heigh renoun,
Of fees and robes hadde he many oon.
So greet a purchasour was nowher noon:
Al was fee symple to hym in effect;
His purchasyng myghten at been infect.
Nowher so bisy a man as he ther nas,
And yet he semed bisier than he was.
In termes hadde he caas and doomes alle
That from the tyme of kyng William were falle.
Therto he koude endite and make a thyng,
Ther koude no wightpynche at his writyng;
And every statut koude he pleyn by rote.
He rood but hoomly in a medlee cote,
Girt with a ceint of silk, with barres smale;
Of his array telle I no lenger tale.

A FRANKELEYN was in his compaignye.
Whit was his berd as is the dayesye;
Of his complexioun he was sangwyn.
Wel loved he by the morwe a sop in wyn;
To lyven in delit was evere his wone,
For he was Epicurus owene sone,
That heeld opinioun that pleyn delit
Was verray felicitee parfit.
An housholdere, and that a greet, washe;
Seint Julian he was in his contree.
His breed, his ale, was alweys afteroon;
A bettre envyned man was nowher noon.
Withoute bake mete was nevere his hous,
Of fissh and flessh, and that so plentevous
It snewed in his hous of mete and drynke;
Of alle deyntees that men koude thynke,
After the sondry sesons of the yeer,
So chaunged he his mete and his soper.
Ful many a fat partrich hadde he in muwe,
And many a breem and many a luce in stuwe.
Wo was his cook but if his sauce were
Poynaunt and sharp, and redy al his geere.
His table dormant in his halle alway
Stood redy covered al the longe day.

At sessiouns ther was he lord and sire;
Ful ofte tyme he was knyght of the shire.
An anlaas and a gipser al of silk
Heeng at his girdel,whit as morne milk.
A shirreve hadde he been, and a contour.
Was nowher swich a worthy vavasour.

AN HABERDASSHERE and a CARPENTER,
A WEBBE, a DYERE, and a TAPYCER --
And they were clothed alle in lyveree
Of a solempne and agreet fraternitee.
Ful fressh and newe hir geere apiked was;
Hir knyves were chapednoght with bras
But al with silver, wroght ful clene and weel,
Hire girdles and hir pouches everydeel.
Wel semed ech of hem a fair burgeys
To sitten in ayeldehalle on a deys.
Everich, for the wisdom that he kan,
Was shaply for to been an alderman.
For catel hadde they ynogh and rente,
And eek hir wyves wolde it wel assente;
And elles certeyn were they to blame.
It is ful fair to been ycleped " madame, "
And goon to vigilies al bifore,
And have a mantel roialliche ybore.

A COOK they hadde with hem for the nones
To boille the chikens with the marybones,
And poudre-marchant tart and galyngale.
Wel koude he knowe adraughte of Londoun ale.
He koude rooste, and sethe, and broille,and frye,
Maken mortreux, and wel bake a pye.
But greet harm was it, as it thoughte me,
That on his shyne a mormal hadde he.
For blankmanger, that made he with the beste.

A SHIPMAN was ther,wonynge fer by weste;
For aught I woot, he was of Dertemouthe.
He rood upon a rouncy,as he kouthe,
In a gowne of faldyng to the knee.
A daggere hangynge on alaas hadde he
Aboute his nekke, under his arm adoun.
The hoote somer hadde maad his hewe al broun;
And certeinly he was a good felawe.
Ful many a draughte ofwyn had he ydrawe
Fro Burdeux-ward, whil that the chapman sleep.
Of nyce conscience took he no keep.
If that he faught and hadde the hyerhond,
By water he sente hem hoom to every lond.

But of his craft to rekene wel his tydes,
His stremes, and his daungers hym bisides,
His herberwe, and his moone, his lodemenage,
Ther nas noon swich from Hulle to Cartage.
Hardy he was and wys to undertake;
With many a tempest hadde his berd been shake.
He knew alle the havenes, as they were,
Fro Gootlond to the cape of Fynystere,
And every cryke in Britaigne and in Spayne.
His barge ycleped was the Maudelayne.

With us ther was a DOCTOUR OF PHISIK;
In al this world ne wasther noon hym lik,
To speke of phisik and of surgerye,
For he was grounded in astronomye.
He kepte his pacient a ful greet deel
In houres by his magyk natureel.
Wel koude he fortunen the ascendent
Of his ymages for his pacient.
He knew the cause of everich maladye,
Were it of hoot, or coold, or moyste, or drye,
And where they engendred, and of what humour.
He was a verray, parfit praktisour:
The cause yknowe, and of his harm the roote,
Anon he yaf the sike man his boote.

Ful redy hadde he his apothecaries
To sende hym drogges and his letuaries,
For ech of hem made oother for to wynne--
Hir frendshipe nas nat newe to bigynne.

Wel knew he the olde Esculapius,
And Deyscorides, and eek Rufus,
Olde Ypocras, Haly, and Galyen,
Serapion, Razis, and Avycen,
Averrois, Damascien, and Constantyn,
Bernard, and Gatesden, and Gilbertyn.
Of his diete mesurable was he,
For it was of no superfluitee,
But of greet no rissyng and digestible.
His studie was but litelon the Bible.

In sangwyn and in pers he clad was al,
Lyned with taffata and with sendal.
And yet he was but esy of dispence;
He kepte that he wan in pestilence.
For gold in phisik is a cordial,
Therefore he lovede goldin special.

A good WIF was ther OF biside BATHE,
But she was somdel deef, and that was scathe.
Of clooth-makyng she hadde swich anhaunt
She passed hem of Ypresand of Gaunt.
In al the parisshe wif ne was ther noon
That to the offrynge bifore hire sholde goon;
And if ther dide, certeyn so wrooth was she
That she was out of alle charitee.
Hir coverchiefs ful fyne weren of ground;
I dorste swere they weyeden ten pound
That on a Sonday weren upon hir heed.
Hir hosen weren of fyn scarlet reed,
Ful streite yteyd, and shoes ful moyste and newe.
Boold was hir face, and fair, and reed of hewe.
She was a worthy womman al hir lyve:
Housbondes at chirche dore she hadde fyve,
Withouten oother compaignye in youthe --
But thereof nedeth nat to speke as nowthe.

And thries hadde she been at Jerusalem;
She hadde passed many a straunge strem;
At Rome she hadde been, and at Boloigne,
In Galice at Seint-Jame, and at Coloigne.
She koude muchel of wandrynge by theweye.
Gat-tothed was she, soothly for to seye.
Upon an amblere esily she sat,
Ywympled wel, and on hir heed an hat
As brood as is a bokeler or a targe;
A foot-mantel aboute hir hipes large,
And on hir feet a paire of spores sharpe.
In felaweshipe wel koude she laughe and carpe.
Of remedies of love she knew perchaunce,
For she koude of that art the olde daunce.

Powrót do spisu

printer.gif, 0 kB Wersja do druku

Opowieści kanterberyjskie Geoffrey Chaucer
Prolog
fragment (przekład prozą)

Przekład wierszem tego utworu: Opowieści kanterberyjskie.

Kiedy słodki deszcz kwietniowy do cna przeniknął już marcową suszę i łodyżkę każdą skąpał w swej wilgoci, dzięki której kwiat się wszelki zawiązuje, i kiedy Zefir swoim równie słodkim tchnieniem napełnił delikatne gałązki lasów i wrzosowisk, a młode słońce już pół swej drogi w znaku barana przebyło, i gdy melodie swoje wyśpiewują ptaszki, co z otwartymi noc całą śpią oczyma (tak ich serca rozbudza natura), wtedy lud pragnie na pielgrzymki chodzić i pątnicy w poszukiwaniu stron odległych w drogę ruszają; do świątyń dalekich w różnych krajach znanych; a zwłaszcza z różnych hrabstw Anglii do Canterbury śpieszą, aby świętego i błogosławionego męczennika tam odwiedzić, co im był pomógł, kiedy choroba ich naszła.

Zdarzyło się w owym to czasie, jak odpoczywałem w gospodzie Tabard na londyńskim Southwarku, gotów do drogi na mą pielgrzymkę do Canterbury w wielkiej pobożności się udać, że pod wieczór przybyła do tegoż zajazdu grupa dwudziestu dziewięciu osób najróżniejszej proweniencji, których przypadek zgromadził tak razem, a byli to wszystko pielgrzymi, co się do Canterbury wybierali. Przestronne były w gospodzie komnaty i stajnie, toteż doskonale nas tam obsłużono. Kiedy już słońce spać się kładło, każdemu z nich powiedziałem krótko, że również się do nich dołączę. Postanowione więc zostało, że wstajemy skoro świt, aby w drogę wyruszyć, jak tu opisano.

Niemniej jednak, jako że mi czasu nie brak ni miejsca, zanim przejdę ku dalszym wątkom swojej opowieści, myślę, iż rozsądnym będzie, jeśli wam wszystkim przedstawię każdego z pielgrzymów status, jako mnie się jawił, kto był kim oraz jaką miał pozycję, a również w co był ubrany. A zacząć chciałbym od Rycerza.

Był tam więc Rycerz; wielce zacny człowiek, który, od czasu gdy po raz pierwszy w świat wyruszył, rycerskości hołdował, hołubił sobie prawdę i honor, wolność i kurtuazję. Zasłużył się też godnie w swego pana wojnach, na które to podążał do krain tak odległych, iż dalej niźli on żaden człowiek nie dotarł, tak w wśród ludów chrześcijańskich jak i między poganami; a zawsze go za dzielność jego chwalono. W Aleksandrii był, kiedy ją zdobyto. Często na honorowym miejscu zasiadał przy stole ponad innymi narodami w Prusach, na Litwie bił się i na Rusi. Nie wielu wśród chrześcijan jemu równych jest ludzi. Nawet w Grenadzie był w czas oblężenia Algieziru i do Belmarii wyruszył. Był też w Lejiszu i Satalii, gdy je zdobyto, oraz na Wielkim Morzu w niejednej zacnej był drużynie. W bitwach na śmierć i życie brał udział piętnastu i za wiarę naszą walczył w Tramisenie w trzech pojedynkach, wroga zabijając. Ten sam zacny Rycerz był też niegdyś z władcą Palacji przeciwko poganom tureckim. Gdziekolwiek bywał, zaszczyty zdobywał i sławę; a choć zacny był, to nie brak mu było rozwagi. Z usposobienia łagodny jak dziewczę: nigdy niczego plugawego nikomu w całym życiu swoim nie powiedział. Był to zaprawdę wybitny rycerz i szarmancki.

Co się zaś tyczy jego ekwipunku, to muszę powiedzieć, że konia miał niczego sobie, ale sam nie był zbyt odświętnie ubrany. Miał na sobie tunikę lnianą ubrudzoną od kolczugi, dopiero bowiem co powrócił ze swoich wojaży i wnet na tę pielgrzymkę wyruszył.

Był z nim jego syn, młody giermek, zalotnik, pełen ikry kawaler, co włosy miał kłębiaste jakby na lokówkach kręcone. Miał myślę ze dwadzieścia lat może. Jak na swą posturę średniego był wzrostu, niesamowicie zwinny i bardzo silny przy tym. Był razu pewnego na ekspedycji we Flandrii, w Artois i w Pikardii, gdzie z dobrej pokazał się strony, jak na tak krótką wyprawę, w nadziei że wda się w łaski pani swego serca.

Szatę miał wyszywaną jak łąka, pełną świeżych kwiatów białych i czerwonych; śpiewał i pogwizdywał przez dzień cały. A rześki był ci jako ten dzień majowy. Krótką miał tunikę z rękawami długimi i szerokimi, dobrze konia dosiadał i pięknie go prowadził. Potrafił tworzyć piosenki i słowa do nich układać, bić się w turniejach, a także tańczyć, dobrze też rysował i pisał. Tak zawzięty był w kochaniu, że po nocach więcej niźli słowik nie sypiał. Uprzejmy był i skromny, a przy tym usłużny: zawsze kroił mięso dla ojca przy stole.

Kmiecia miał ze sobą i żadnej innej służby, tak bowiem życzył sobie podróżować. Kmieć ten ubrany był w płaszcz i kaptur zielony. Kołczan pawich strzał ostrych i lśniących pod pasem dzierżył dostojnie. Kmieciem będąc, wiedział jak dbać o swój ekwipunek. Jego strzały z piórami nie opadały nigdy, a w dłoni trzymał łuk potężny. Ostrzyżony był na krótko i śniadą miał cerę. Stolarka przed nim nie kryła tajemnic. Na przedramieniu piękny nosił karwasz, a przy boku nuż i puklerz; po drugiej znowu stronie ładny sztylet miał przypasany z rękojeścią dobrze przymocowaną a do tego ostry jak grot włóczni. Medalion św. Krzysztofa na jego piersi błyszczał. Niósł też ze sobą róg i pas miał zielony przez ramię przeciągnięty. Leśnikiem był zapewne, jak sądzę.

Była tam również zakonnica, siostra przełożona, o skromnym i nieśmiałym uśmiechu, której największym przyrzeczeniem było „na świętego Eligiusza”, a zwano ją Madame Eglentine. Pięknie śpiewała podczas nabożeństwa, tony przez nos wydając przemiłe. Po francusku mówiła wyraźnie i ładnie w stylu szkoły ze Straford-at-Bow, gdyż francuszczyzna paryska nie była jej znana. Podczas posiłków dobre okazywała maniery, nie dopuszczała aby choć jeden kęs z ust jej wypadł, ani też nie zamaczała palców w sosie zbyt głęboko. Dobrze kęs każdy prowadziła bacząc na to, aby go na piersi swoje nie upuścić. Wielką jej radość dobre sprawiały obyczaje. Wargi swoje tak wycierała dokładanie, że ani plamka tłuszczu nie zostawała na pucharze, kiedy już się napiła, by swoje zaspokoić pragnienie. Dostojnie też po jadło sięgała. Bez wątpienia była to osoba wielce sympatyczna, bardzo przyjemna i w obyciu miła; starała się dworskie naśladować maniery jak i wytworne dworzanek zachowanie, sił nie szczędząc przy tym, by ją szacunkiem darzono.

A jeśli zaś o jej wrażliwość chodzi, to była tak hojna i czuła, że płakała, widząc mysz w pułapce uwięzioną, jeśli już umarła lub krwawiła jeszcze. Piesków małych miała, co pieczonym mięsem karmiła albo mlekiem czy też chlebem dobrym; a płakała rzewnie, kiedy jakiś umarł albo ktoś go kijem uderzył mocno. Wrażliwa była i miękkie miała serce.

Podwikę z wielką gracją przypinała sobie, a nosek jej był wdzięczny, oczy jak szkło szare, usteczka niewielkie a miękkie i czerwone przy tym. Też bez wątpienia piękne posiadała czoło, jakom żyw, na piędź szerokie, bo z całą pewnością niskiego wzrostu nie była. Przyznam że pelerynę miała jak się patrzy. Z drobnych korali niosła na ramieniu dwa różańce, których większe paciorki zielonego były koloru, a przy nich broszkę z błyszczącego złota, na której widniała wpierw litera A w koronie, a za nią napis: Amor vincit omnia. Miała też przy sobie inną zakonnicę, która jej usługiwała oraz trzech księży.

Był tam także mnich przystojny, podróżnik i miłośnik łowów, postawny mężczyzna, odpowiedni na opata. W stajni wiele miał koni wyśmienitych i, kiedy wierzchem jechał, wszyscy słyszeć mogli, jak uprząż jego dzwoniła a wiatr jej dźwięki roznosił tak czyste i donośne niczym dzwonu w kaplicy. Tam gdzie jegomość tenże był przeorem, zasady świętych Maurycego oraz Benedykta jako, że były stare i nieco zbyt surowe, tenże mnich jako przeżytki porzucił i w zgodzie z nowymi zasadami swoim nadaniem zarządzał. Złamanego by nie dał szeląga za tekst, który mówi, że myśliwi świętymi ludźmi nie są, albo że mnich, gdy lekkomyślny, to jest niczym ryba z wody wyjęta (chodzi o mnicha poza murami klasztoru). Dla niego tekst taki funta kłaków nie wart. Odrzekłem mu, że słusznie twierdzi, dlaczego miałby się uczyć i oszaleć jeszcze ślęcząc nad książkami w klasztorze bezustannie biedny albo też pracować własnymi ciężko rękoma, jak to święty Augustyn nakazywał? Jak należy służyć światu? Niechże Augustyn ma swą pracę na wyłączność swoją! Ostrym był więc jeźdźcem w rzeczy samej. Psy gończe szybkie miał jak ptaki w locie. Tropienie zajęcy oraz ich upolowanie jego to rozkosze były, na które wydatków nie szczędził. Widziałem ja rękawy jego na mankietach ciemnym przyozdobione futrem i to najlepszym w kraju, a do zapinania kaptura pod brodą złotą miał spinkę i ciekawą wielce – na większym jej końcu widniał bowiem splot miłosny. Łysy na głowie, która niczym szkło błyszczała, tak też i twarz jego lśniła, gdyż ją był namaścił. Był to pan gruby bardzo i krzepki, błysk miał w oczach, co się mu w głowie obracały i niczym płomienie pod kotłem błyskały. Buty z miękkiej miał skóry, konia dobrze wyposażonego. Bez wątpienia wspaniały był ci z niego prałat. Nie był też blady jak duch jakiś wygłodzony; z dań pieczonych najbardziej łabędzie sobie upodobał. A rumak jego był kasztanowej maści.

Był między nami również brat zakonny chętny i wesoły, co miał swój rewir żebraczy wyznaczony. Wytworna była to osoba. Wśród czterech zakonów nie ma nikogo, kto by się tak rozgadywać umiał i tak pięknym władał językiem. Wiele zaaranżował małżeństw kobiet młodych i to sam wszystkie pokrywając koszty: przezacnym był dla swego zakonu nabytkiem. Wielkim się poważaniem cieszył wśród obszarników w całym kraju i zżyty był z nimi bardzo, jak i z nobliwymi kobietami w mieście. Miał bowiem moc udzielania spowiedzi, jak sam mówił, większą niż wikariusz, dlatego iż zakon jego licencję otrzymał. Z rozkoszą słuchał spowiedzi i przyjemne dawał rozgrzeszenie; pokuty ciężkiej nie wyznaczał, kiedy na darowiznę się hojną zanosiło. Kto bowiem dla zakonu biednego dary składa, znak to że skruchę odczuwa; „bo skoro daje – stwierdzić się ośmiela – to wiem, że człowiek za grzechy swe żałuje”. Wielu jest bowiem tak w sercu zatwardziałych, że płakać nie potrafią choć im ból doskwiera; dlatego też miast płaczu i modlitw, srebro powinni biednym dawać zakonnikom.

Kaptur miał zawsze noży i szpilek pełen, co by je pięknym niewiastom rozdawać i bez wątpienia głos miał śliczny, śpiewać umiał i na lirze grywał, a pośród bardów prym był wiódł zupełny. Szyję miał białą niczym kwiat liliowy. A silny był jak czempion. Znał gospody w każdym mieście i każdego karczmarza oraz karczmarzową, lepiej niż trędowatego czy żebraka. Bo takiemu panu jak on dostojnemu, nie wypadało, przez wzgląd na pozycję swoją, by z chorymi na trąd się zapoznawał, nieszczere to i donikąd przecież nie prowadzi. Nie miał więc z motłochem owym do czynienia, a z bogatymi tylko oraz sprzedawcami jadła. A przede wszystkim, gdy zarobku miał okazję, uprzejmy był i niczym sługa uniżony.

Nie było tak zacnego, jakim on był, człowieka: najprzedniejszy z żebraków w zakonie. Choćby bowiem wdowa nawet buta nie miała, tak przyjemne było jego In principio, że jeszcze grosz był dostał przed odejściem. Wydawał więcej niż należne mu pobory. Niczym małe szczenię znał igraszek multum. A w dni ugod sądowych wielce był pomocny, bo już nie jako zakonnik występował w kapie wytartej niczym biedny student, ale jako magister albo papież. A kapę miał z podwójnej wełny czesanej, niczym dzwon zaokrągloną na prasie. Seplenił nieco, pragnąc, by angielska mowa słodko na języku jego brzmiała. A kiedy grał na lirze przyśpiewując, oczyma swymi mrugał wtedy, jak to gwiazdy mroźną czynią nocą. Tenże to mnich żebraczy Hubert miał na imię.

Był tam też i kupiec z rozwidloną brodą, ubrany w strój pstrokaty; na wysokim siodle siedział. Głowę jego zdobiła czapka z borsuków flamandzkich, buty miał ładne i na klamrę snadnie zapięte. Poglądy swe wyrażał pompatycznie, poruszając zawsze sprawę wzrostu swoich zysków; pragnął aby morze za wszelką cenę strzeżone było między Middleburgiem a Orewellem. Sprawnie korony sprzedawał w kantorze; ten człowiek zacny głowę miał nie od parady, nikt nie wiedział czy-li długi ma i jakie, tak wytwornie w interesach się prowadził, cenę targując lub pożyczki dając. Zaprawdę był to człek ze wszech miar zacny, lecz przyznać muszę, że nie wiem, jak mu na imię było.

Był tam jeszcze kleryk z Oxfordu, głęboko już w studiach zaawansowany. Szkapę miał chudą jak patyk, sam też gruby nie był: zapadłe miał policzki i wyraz twarzy posępny. Wysłużoną nosił pelerynę, żadnego bowiem jeszcze nie otrzymał beneficjum ani też nie był światowym na tyle człowiekiem, aby się na urząd dostać jaki. Wolał mieć raczej dwadzieścia obok łóżka książek o Arystotelesie i o jego filozofii czerwonym i czarnym suknem obitych, niż drogie ubiory czy skrzypki lub lutnię. Jednakże, mimo iż filozofem był i sam alchemią się na co dzień parał, nie wiele złota w swoim wiózł był kufrze, wszystko co bowiem od przyjaciół dostał, na swą naukę łożył i książek zakupy, śpiesząc z modlitwą za dusze tych, którzy na wiedzy zgłębianie środki jemu dostarczają. Bardzo czysty był w myślach i ostrożny wielce, nie wyrzekł nigdy ni słowa więcej, niż potrzeba było, a i to był wypowiadał skromnie i nader poprawnie, krótko i zwięźle a przy tym treściwie. Moralna siła z jego ust tryskała. Chętnie się uczył i chętnie się wiedzą swoją z innymi dzielił.

Był tam również z nami minister prawa mądry i rozważny, który często w zebraniach palestry pod katedrą św. Pawła się udzielał. Wielce znamienity. Dyskretny był i wielkim się cieszył szacunkiem, a przynajmniej na takiego wyglądał: tak uczone były jego słowa. Częstokroć w sądach rejonowych zasiadywał, obdarzony mandatem i jurysdykcją pełną. Za wiedzę swoją i renomę wiele uzbierał strojów i pieniędzy. Nikt tyle dóbr, co on, nie zgromadził. A do wszystkiego bezpośrednie miał prawo własności, zakupy jego żadnym nie były obarczone błędem. Nigdy nie miałeś męża tak zapracowanego, a jednak zdawał się bardziej zajęty, niż był naprawdę. Znał dobrze wszystkie rozprawy i wyroki jakie od czasów króla Wilhelma zapadły. Potrafił ponadto urzędowe pisać dokumenty, nikt mu w pismach jego, nigdy nie wytknął niczego. Wszystkie statuty znał w całości na pamięć. Wierzchem jechał niezbyt elegancko; w wyplatanej szacie jedwabną przepasanej wstęgą z małymi prętami. O stroju jego nic nie powiem więcej.

Razem z nim jechał obszarnik, właściciel ziemski, co brodę miał białą jak stokrotka, a cerę od krwi zaszłą. Uwielbiał na śniadanie kawałek ciasta w winie zamaczany. Od uciech nie stronił ani przyjemności; zaiste był ci to syn Epikura prawdziwy, który przyjemność za pełnię szczęścia uważał. Gospodarzem był nie byle jakim: wszyscy jego gościnność znali w okolicy. Jego chleb i piwo zawsze pierwszorzędne, nikt lepszej od niego nie posiadał winiarni. Nigdy mu potraw pieczonych nie brakowało, ryb miał i mięsa zawsze pod dostatkiem, w domu jego aż się roiło od jadła i napoju – od przysmaków przeróżnych jakie sobie tylko wymarzyć można. A jak się pory roku zmieniały, tak i on inne jadał obiady i kolacje. Wiele kuropatw tłustych w klakach trzymał, wiele karpi i szczupaków we własnym hodował stawie. W wielkich tarapatach był kucharz jego, jeśli sosu nie przyrządził dostatecznie wyrazistego i mocnego lub przyborów w podorędziu nie trzymał. A stół nakryty stał w salonie przez dzień cały.

Przewodniczył posiedzeniom sądów, często też i hrabstwo był reprezentował w parlamencie. Przy boku miał sztylet i sakiewkę całą z jedwabiu białą niczym mleko o poranku. Kasztelanem był i poborcą podatkowym. Nigdzie nie znajdziesz tak zacnego szlachcica.

Jeszcze drobny handlarz, cieśla, tkacz, farbiarz i tapicer szli ubrani wszyscy w jednakowe liberie wielkiego i zacnego bractwa. Rynsztunek mieli nowy i nieużywany. Noże ich nie były mosiądzem ozdobione lecz srebrem; ładne i znakomicie wykonane nosili wszyscy pasy i sakiewki. Każdy z nich wyglądał na dostojnego mieszczanina, godnego zajmować miejsce na podium w ratuszu. Każdy z nich, z uwagi na mądrość jaką posiadał, mógłby zostać cechmistrzem i w miejskiej zasiadać radzie. Mieli bowiem i majątek i dochody, a żona każdego z nich chętnie by na to przystała, gdyż w innym przypadku winić by ją za to należało: toż to zaszczyt jest prawdziwy być nazywaną „Pani” i w procesji w pierwszym chodzi ć szeregu, i mieć służących, co płaszcz przodem niosą jak księżniczce.

Mieli też ze sobą kucharza, co im kurczaki gotował, dodając kości ze szpikiem, imbir i inne przyprawy. Wiedział, jak smakuje londyńskie piwo. Potrafił piec na rożnie, gotować, opiekać i smażyć. Wiedział, jak zrobić potrawkę z kurczaka, umiał dobre upiec ciasto. Szkoda tylko myślę sobie, że miał wrzód na goleniu. A budyń ryżowy wykonywał z użyciem najlepszego gatunku drobiu.

Był jeszcze szyper z dalekiego zachodu, o ile mi wiadomo pochodził z Dartmouth. Na małym koniu jechał jak umiał, ubrany w szatę wełnianą po kolana długą. Sztylet zwisał mu pod ramieniem na rzemyku wokół szyi zawiązanym. Opalony był na brąz po upalnym lecie. Bez wątpienia był to człek poczciwy. Nie mało wina pociągnął w Bordeaux, gdy kupiec zasnął. Nie dbał przy tym o dobre sumienie. Jeśli do walki stawał i brał nad rywalami górę, wpław ich do domu w różne strony świata wysyłał.

Co zaś do rzemiosła swego, to przyznać trzeba, że w ocenie pływów, prądów i niebezpieczeństw, znajomości portów, faz księżyca czy też w nawigacji, nie było takiego jak on od Hull po Kartaginę. Odważny był i rozsądny w swoich przedsięwzięciach. Nie jedna już burza jego brodą trzęsła. Znał wszystkie przystanie od Gotlandii po przylądek Finisterre i każdą rzeczkę brytyjska czy hiszpańską. A statek jego nosił imię Magdalena.

Był tam z nami również doktor medycyny. Nie znajdziesz na świecie nikogo, kto by, tak jak on, opowiadać mógł o medycynie i chirurgii. Znał się bowiem na astrologii. Obserwował pacjenta przez długie godziny, czekając na odpowiedni moment podjęcia działań, kiedy wzejdzie właściwy dla pacjenta zodiak. Znał przyczynę wszelkich schorzeń: czy to było by przegrzanie czy przeziębienie, przemoczenie czy odwodnienie. Wiedział gdzie powstają i jaki mają charakter choroby. Był to lekarz naprawdę doskonały. Poznawszy przyczynę i źródło dolegliwości, wnet aplikował choremu lekarstwo.

Miał aptekarzy swoich zawsze gotowych wysłać mu leki i syropy, każdemu bowiem zależało, aby druga strona zarobiła. A przyjaźń ich wiele lat już trwała.

Znał dobrze Eskulapa i Deskurydesa, a także Rufusa, starego Hipokratesa, Haliego, Galiena, Serapa, Rhazesa, Awicennę, Aweroesa, Jana z Damaszku, Konstantyna, Bernarda, Gatesdena i Gilbertyna. A co do diety jego, to odpowiednia była, niczego nie jadł za dużo, jednak pożywne jadał rzeczy i strawne. Jeśli coś czytał, to tylko z Biblii co nieco.

Ubrany był na czerwono-szaro cały, szaty podszyte miał taftą i jedwabiem. Nie był jednak rozrzutny i zaoszczędził wszystko, co w czas zarazy zarobił. Złoto wszak uważane za lekarstwo było, dlatego też złoto uwielbiał szczególnie.

Była tam również poczciwa kobieta z okolic Bath, nieco jednak przygłucha niestety. Taką wprawę miała w szyciu, że nie dorównywały jej krawcowe z Ypres i Ghentu. Żadna z kobiet w parafii nie szła przed nią do ofiarowania, a jeśliby się tak zdarzyło, to w taki gniew wpadała, że całą swoją traciła życzliwość. Chusty miała z drobno tkanego sukna, przysiąc mogę, że z dziesięć funtów ważyły te, co na głowę w niedzielę zakładała. Pończochy miała delikatne szkarłatno-czerwone i obcisłe, a buty miękkie i nowe. Lico jej było śmiałe i ładne a i czerwone. Całe swe życie się zacnie prowadziła, pięciu mężów przed ołtarzem miała, nie licząc innych kompanów z czasów młodości . Nie ma jednak potrzeby, aby teraz mówić o tym.

Po trzykroć Jerozolimę odwiedziła, przez wiele obcych rzek się przeprawiając. W Rzymie była i w Bolonii, zwiedziła też Santiago w Galicji oraz Kolonię. Nie obce były jej różne rozjazdy. Szczelinę miała miedzy zębami z przodu, przyznać muszę. Na małym koniu siedziała dziarsko, w podwice schludnej i w kapeluszu na głowie szerokim niczym puklerz lub tarcza. Wokół bioder szerokich sukienkę nosiła, a na stopach parę ostróg miała ostrych. W towarzystwie śmiać się lubiła i żartować. Wiedziała też może jakie jest na miłość remedium, bo znała sztuki tej odwieczne harce.

Przekład: Jarek Zawadzki

Powrót do spisu

Strona powitalnaMapa witrynyPolish Poetry in EnglishEnglishEsperantoChinese 波兰中文E-mailKuchnia chińska

Designed by Jarek Zawadzki jz[æt]tlumacz-chinskiego.pl Tłumaczenia języka chińskiego